MBA چیست؟

 رشته کارشناسی ارشد MBA از اوایل دهه 1920 در آمریکا و سپس در کانادا و اروپا متولد شد. این رشته که رسالت اصلی آن آموزش مهارتهای کاربردی مدیریتی به کارشناسان بود، در مدت کوتاهی توانست توسعه قابل توجهی در جهان پیدا کند تا جایی که امروزه MBA پر طرفدارترین رشته جهان است.

افرادی که وارد رشته MBA می‌شوند اغلب افرادی هستند که در رشته های غیر مدیریتی اعم از فنی یا نظری فارغ التحصیل شده‌اند، ولی چون در سازمان یا کسب و کار خود نقش و میزان تأثیر مدیریت صحیح و علمی را احساس می‌کنند دست به دامان رشته MBA می‌شوند و یا می توانند خود کسب و کاری ایجاد نمایند.

امروزه MBA یکی از گرانترین رشته های دنیاست تا جایی که در دانشگاههای شاخص دنیا هزینه تحصیل MBA چندین برابر رشته های دیگر است. درآمد فارغ التحصیلان رشته MBA هم به مراتب بالاتر از دیگر رشته هاست، شاید ذکر این نکته جالب باشد که در دنیا درآمد فارغ التحصیلان MBA به طور متوسط 5 برابر میانگین درآمد فارغ التحصیلان دیگر رشته ها است.

در ایران برای MBA به دلیل سابقه اندک و تعداد محدود فارغ التحصیلان آن بازار کار فوق‌العاده خوب و مناسبی وجود دارد. چرا که فقدان وجود مدیریت صحیح در اغلب سازمانهای دولتی و غیر دولتی به میزان زیادی محسوس است و در این عرصه MBA می‌تواند بسیار مفید و کار گشا بوده و دارای عرصه کاری بسیار خوبی باشد.

تعریف و هدف

دوره کارشناسی ارشد مدیریت سازمان که معادل Master of Business Administration (MBA ) است به منظور پرورش مدیران کارآمد برای اداره سازمانهای اقتصادی - اجتماعی، تولیدی و خدماتی طراحی شده است.

رشته MBA یا کارشناسی ارشد مدیریت حرفه ای بازرگانی چنانچه از نامش پیداست تنها مدیریت بازرگانی نیست. از آنجا که در ایران آموزش مدیریت به سه شاخه اصلی بازرگانی، صنعتی و دولتی تقسیم می شود برای اکثر متقاضیان این گمان پیش می آید که MBA تنها در برگیرنده مباحث مدیریت بازرگانی است و به طور مثال برای مدیریت صنعتی باید به سراغ رشته دیگری رفت در حالی که این تصور کاملا اشتباه است.

MBA مدیریت Business است و Business یعنی کلیه عملیاتی که از تولید تا فروش و خدمات پس از فروش کالا یا خدمات را شامل می شود و به صورت مکرر اتفاق می افتد.

برای رشته MBA حدود 30 گرایش مختلف در کشورهای مختلف تعریف شده است. اما چهار گرایش اصلی این رشته که تقریبا در همه دانشگاه ها تدریس می شوند به شرح زیر است:

1- بازاریابی و مدیریت فروش ( Marketing )

2- مدیریت مالی و مدیریت موسسات مالی ( Finance )

3- مدیریت تولید و سیستمهای تولید و پروژه ( Operation )

4- مدیریت منابع انسانی ( Human Resources )

 

امروزه حتی MBA با گرایش هایی مانند تجارت الکترونیک و فن آوری اطلاعات نیز ارائه می شود که نشان از انعطاف پذیری بالا و نیاز روز افزون به فارغ التحصیلان این رشته است.

متاسفانه امروزه بسیاری بدون توجه به محتوای MBA آن را با نام مدیریت سازمان می شناسند و تنها به بخش بسیار کوچکی از اهدافی که در این دوره بررسی می شود می پردازند. اگر بخواهیم تعریفی دقیقتر از اهداف MBA داشته باشیم باید توجه داشت که هدف این دوره پذیرش فارغ التحصیلان دوره های کارشناسی در رشته های مختلف به خصوص رشته های فنی و مهندسی و پرورش افرادی است که قادر باشند در زمینه های ذیل انجام وظیفه نمایند:

(1) اداره و راهبری مؤثر و کارآمد سازمان یا یک بخش تخصصی از آن نظیر بخش های تولیدی، بازاریابی و فروش، اطلاعات و مالی

(2) ایجاد تحول در یک بخش تخصصی سازمان

(3) طراحی، هدایت و رهبری تحول در کل سازمان پس از کسب تجارب عملی در مدیریت

(4) کارآفرینی با ایجاد فعالیت های جدید در درون سازمان و یا ایجاد سازمانهای جدید

(5) ارائه خدمات مشاوره ای و مطالعاتی در زمینه های مزبور به مدیران سازمانهای اقتصادی و اجتماعی

 

افرادی که در این دوره پذیرفته می شوند، حداقل دوره کارشناسی را در یکی از رشته های دانشگاهی گذرانده و با حوزه تخصصی دوره کارشناسی آشنائی پیدا کرده اند. این افراد پس از فرا گرفتن دانش مدیریت و تمرین مهارتهای مدیریتی در این دوره، نیروهای ارزنده ای خواهند شد که می توانند با ترکیب دانش تخصصی و مدیریتی خود در جهت تحقق هدفهای بالا نقش مهمی در بهبود مدیریت جامعه ایفا نمایند.